Diefstal van virtuele goederen is net zo goed diefstal…

Posted on 05/07/2011 door

0


Een dertienjarige uit Leeuwarden speelt in zijn vrije tijd het online rollenspel RuneScape, waarin spelers in een virtuele wereld door middel van opdrachten en queestes proberen om punten en macht te verzamelen.

Op een dag vindt hij tijdens het spel een -virtueel natuurlijk- overleden speler die klaarblijkelijk grote rijkdom en enkele erg krachtige voorwerpen had verzameld, waaronder een erg gegeerd amulet en een al even zeldzaam masker.  De jonge speler probeert zijn vondst angstvallig geheim te houden voor zijn schoolvrienden en klasgenootjes en verandert om de drie dagen zijn login en paswoord op RuneScape om te voorkomen dat zijn account gehackt zou worden.

Enkele dagen later achterhalen twee andere jongens echter zijn geheim.  Ze wachten hem op na school, bedreigen hem, gebruiken geweld en dwingen hem om mee te gaan naar de woning van een van beiden.  Daar aangekomen wordt de dertienjarige, geslagen en in een wurggreep gehouden, één van beide jongens gaat op zijn borstkas staan en hij wordt bedreigd met nog meer geweld en met de dood als hij  niet inlogt op RuneScape om al zijn virtueel geld en bezittingen over te dragen aan beide andere jongens.  De dertienjarige zwicht uiteinde en overhandigt alles.

Wanneer het jonge slachtoffer vervolgens klacht neerlegt bij de politie en de zaak uiteindelijk voor de strafrechter komt, stelt zich een erg interessante juridische vraag: Kunnen “virtuele” voorwerpen, die enkel bestaan binnen het kader van een online spel als goederen bestempeld worden die door anderen gestolen kunnen worden?  Of met andere woorden, is de diefstal van een virtueel masker in een RPG hetzelfde als de diefstal van een echt masker uit bijvoorbeeld iemands woonkamer?

Het is, voor zover wij weten de eerste keer dat een soortgelijke vraag wordt voorgelegd aan een rechtbank en er is ons geen ander Amerikaans of Europees precedent bekend.  De zaak bleek in Nederland voldoende vragen op te roepen om uiteindelijk voor de Hoge Raad -het Nederlandse equivalent van ons Hof van Cassatie- te komen en die Hoge Raad oordeelde eind vorige week in een zeer omstandig gemotiveerd vonnis -dat overigens uitblinkt in helderheid en leesbaarheid- dat virtuele goederen wel degelijk gelijk gesteld kunnen worden met materiële, tastbare voorwerpen en dus “gestolen” kunnen worden.

Om tot dat besluit te komen, moest de Hoge Raad weliswaar zeer specifiek art. 310 van het Nederlandse strafwetboek analyseren, maar de argumenten die de Nederlandse rechters inroepen zijn wellicht evengoed transponeerbaar naar het Belgische strafrecht of naar andere rechtssystemen.

Om onder Nederlands recht van diefstal te kunnen spreken moet er sprake zijn van een “goed” dat aan iemand “toebehoort” en dat “weggenomen” wordt met de bedoeling het zich wederrechtelijk “toe te eigenen”.  De Belgische definitie uit artikel 461 Sw. is wat bondiger: diefstal is het bedrieglijk wegnemen van een zaak die hem niet toebehoort.

De vraag of een virtueel amulet en een virtueel masker “goederen” zijn die aan iemand “toebehoren” en “ontnomen” kunnen worden hangt voor de Nederlandse Hoge Raad -los van de juridisch-technische discussie, die we u graag besparen- voor een groot deel samen met de vaststelling dat in de virtuele werelden als World of Warcraft, Second Life of RuneScape heel wat geld omgaat.  Spelers kunnen binnen het spel virtuele rijkdom vergaren door missies uit te voeren of tegenstanders te doden, waardoor zij machtiger kunnen worden en meer aanzien kunnen vergaren.

Maar tegelijkertijd heeft de rijkdom die men online kan vergaren ook invloed in de echte wereld.  Second Life kent een heuse wisselkoers, waartegen de virtuele Linden dollar tegen echte dollars kan gewisseld worden.  Bovendien is er blijkbaar op ebay al lang geleden en heuse handel ontstaan in avatars (virtuele personages), die voor vaak erg hoge bedragen “verkocht” worden van de ene speler aan de andere.  Het kopen van een rijke, machtige of sterke avatar bespaart een speler immers wekenlange of zelfs jarenlange inspanning om op datzelfde niveau te belanden en het is niet ongewoon dat er 1.000 dollar of meer betaald wordt voor een avatar, wat dan weer geleid heeft tot het ontstaan van bedrijfjes die eigenlijk uitsluitend avatars kweken (“farmen”) om die later te verkopen. Avatars en de voorwerpen die hun kracht verlenen hebben met andere worden wel degelijk een reële economische waarde.  Ook voorwerpen, zoals het amulet of het masker in casu, worden via ebay verhandeld en leveren vaak enkele honderden dollars op.

Zodra de Hoge Raad dit had vastgesteld kon ze zich toeleggen op de tweede essentiële vraag, namelijk of “voorwerpen” die alleen uit bits en bytes bestaan en alleen binnen een computerspel wel “goederen” of “zaken” zijn die men kan bezitten en die dus gestolen kunnen worden.  De Hoge Raad komt na zeer uitgebreide overwegingen, waarbij onder meer de vergelijking gemaakt wordt met elektriciteit en gas of nog elektronisch geld, die evenmin tastbaar zijn (eenzelfde vergelijking zou o.i. wellicht kunnen gemaakt worden met gedematerialiseerde effecten), tot het besluit dat amuletten  en maskers in RuneScape wel degelijk “goederen” zijn die gestolen kunnen worden.  De speler is er de eigenaar of minstens de bezitter van binnen het kader van het spel en van zijn account (en onverminderd de vaststelling dat alle auteursrechten en beeldrechten wel bij de spelaanbieder blijven liggen).

Het arrest behandelt vervolgens een aantal technische vragen, die niets meer veranderen aan het besluit van de raadsheren: ook virtuele maskers of amuletten in een RPG zijn voorwerpen die gestolen kunnen worden en de ontvreemder van zulke voorwerpen pleegt even goed diefstal als de dief van een tastbaar voorwerp.

Interessante kantlijn daarbij: indien de “diefstal” zou gebeuren binnen het kader van het spel, waarbij de ene avatar de andere besteelt, zou het strafrecht niet kunnen tussenkomen.  In dat geval bevindt men zich in een spelcontext en spelen de door de spelaanbieder opgezette spelregels, die in casu virtuele diefstal, moord, brand en ander fraais wél toelaten.  In casu echter was er sprake van fysieke, reële, diefstal mét geweld in de echte wereld.

Als laatste noot, voegen we nog even toe dat in casu volgens de Hoge Raad geen sprake is van klassieke diefstal van computergegevens, waarbij typisch de gegevens zelf niet verdwijnen, maar gekopieerd worden.  Hier is sprake van gewone diefstal, waarbij het voorwerp “ontnomen” wordt aan de bezitter/eigenaar ervan.

Het volledige arrest vindt u hier:

http://zoeken.rechtspraak.nl/detailpage.aspx?ljn=BQ9251